Baza Wiedzy

Przebicie lub uszkodzenie opony to sytuacja, która może przydarzyć się każdemu kierowcy.
Aby zabezpieczyć się przed awarią warto posiadać na wyposażeniu auta koło dojazdowe.
Dzięki takiemu rozwiązaniu w każdym przypadku uszkodzenia opony możemy bez problemu i bezpiecznie kontynuować dalszą jazdę bez konieczności oczekiwania na pomoc drogową.
Koło dojazdowe jest rozwiązaniem stosowanym w autach od ponad 40 lat. Producenci aut szukając rozwiązań zwiększających  przestrzeń bagażnika samochodu opracowali ten pomniejszony wariant ogumienia zapasowego.
Dzięki swoim gabarytom oraz lżejszej konstrukcji koło zajmuje zdecydowanie mniej miejsca niż tradycyjne koło zapasowe.
Kolejnym etapem, który miał zaoszczędzić tak cenne miejsce we współczesnej konstrukcji samochodów, było zastosowanie systemu naprawczego składającego się z kompresora oraz płynu uszczelniającego.
Niestety pomimo powszechnego użycia tego rozwiązania, w zdecydowanej większości nowych samochodów nie sprawdziło się ono, jako mocno awaryjne i generujące zdecydowanie więcej kosztów niż korzyści z jego zastosowania.

Dobierając koło dojazdowe w pierwszej kolejności należy sugerować się rozmiarem zalecanym przez producenta auta. Informacja zawarta jest najczęściej na ostatnich stronach instrukcji auta, na naklejce umieszczonej wewnątrz klapki wlewu paliwa lub na belce od strony kierowcy, gdzie znajdują się informacje dotyczące możliwych do zastosowania rozmiarów opon.
Jeżeli informacja taka nie jest umieszczona w żadnym ze wskazanych miejsc nie ma najmniejszych powodów do obaw. Wychodząc z założenia, że zestaw naprawczy jest najlepszym rozwiązaniem producenci często nie wskazywali oryginalnego rozmiaru koła. Nie oznacza to oczywiście, że nie można go zastosować.
Z naszego wieloletniego doświadczenia wynika, że niestety wiedza serwisantów i opiekunów klienta w tej materii jest znikoma.
Każde koło samochodowe, w tym również koło dojazdowe posiada szereg parametrów, które muszą być kompatybilne z danym modelem auta. Jest to przede wszystkim rozstaw śrub montażowych oraz otwór piasty. Kolejnym ważnym parametrem jest średnica felgi, jaką można zastosować w aucie. Podstawowym i najczęściej popełnianym błędem przy doborze koła jest sugerowanie się średnicą felgi, na której porusza się auto. Nie ma to żadnego znaczenia.

W celu uzasadnienia przewagi koła dojazdowego nad kompletem naprawczym w pierwszej kolejności należy przybliżyć, czym jest zestaw naprawczy i jaka jest jego charakterystyka.
Zestaw naprawczy składający się z kompresora oraz płynu uszczelniającego jest najczęściej stosowanym rozwiązaniem w przypadku nowych samochodów.
Dzieje się tak z kilku powodów.
Koszt produkcji kompresora oraz płynu jest zdecydowanie niższy od kosztu produkcji koła dojazdowego, co w minimalnym stopniu przekłada się  na końcową cenę auta.
Kolejnym czynnikiem jest pozorna oszczędność miejsca w aucie. Montując fabrycznie zestaw naprawczy, producenci aut mogą pochwalić się zwiększoną pojemnością bagażnika.
Auta, które przechodzą testy homologacyjne z zestawem naprawczym zamontowanym w miejscu koła wykazują minimalnie mniejsze zużycie paliwa.
W przypadku aut hybrydowych i elektrycznych znaczna część instalacji związana elektryką umieszczana jest właśnie w części tylnej, zajmując tym samym miejsce koła zapasowego i wymuszając fabryczne montowanie zestawu naprawczego.
A teraz kilka faktów o samym użyciu zestawu naprawczego.
minimalne ciało obce w bieżniku – pamiętajmy o pierwszej i najważniejszej zasadzie, płyn uszczelniający pomaga tylko i wyłącznie w przypadku, gdy opona zostanie przebita w płaszczyźnie bieżnika małym gwoździem, drucikiem czy innym tego rodzaju cienkim obiektem. Żaden płyn ani kompresor nie poradzi sobie w przypadku dużego wkręta, nie wspominając o większych elementach.
Inne awarie opony – w przypadku koła samochodowego, pomimo że składa się ono de facto z 3 elementów (felga, opona, zawór) możemy mieć do czynienia z kilkoma rodzajami awarii, z którym bezwzględnie nie poradzi sobie zestaw naprawczy. Jest to min.:

  • uszkodzenie zaworu – (najczęściej bagatelizowana awaria koła samochodowego) proszę pamiętać, że zlecana jest wymiana zaworów koła co 2 sezony (raz w roku). Zawory skonstruowane są z bardzo elastycznej gumy, która jest bardzo podatna na czynniki atmosferyczne i uszkodzenia mechaniczne. Uszkodzenie i nieszczelność zaworu koła można naprawić wyłącznie wymiana na nowy, co w warunkach drogowych jest niemożliwe;
  • wygięcie, poważne uszkodzenie felgi – najczęstszy po przebiciu przypadek uniemożliwiający zastosowanie zestawu naprawczego. Najczęściej uszkodzeniu ulegają najsłabsze elementy felgi czyli ranty. W sytuacji uderzenia w krawężnik lub inną infrastrukturę drogową opona, może pozostać bez uszkodzenia natomiast powietrze uchodzi przez szczelinę w wygiętej feldze;
  • przebicie opony z jej boku – z oczywistych względów płyn w takiej sytuacji nie znajdzie zastosowania;
  • zeskoczenie opony ze stopki  – rzadki przypadek, choć zdarza się, że w przypadku uderzenia w krawężnik bądź inny element, opona „zeskakuje” z felgi;
  • poważne uszkodzenie opony bez jej przebicia – dzieje się tak najczęściej przez wpadnięcie w znaczący ubytek w drodze, uderzenie boczne w oponę lub nadmierne przeładowanie samochodu. Z koła może nie uchodzić powietrze, jednak na oponie powstaje bardzo niebezpieczny „guz” powstały z uszkodzenia kortu, stalowej osnowy opony, który przy kontynuowaniu jazdy grozić, nawet wybuchem opony w uszkodzonym miejscu
  • nieszczelność rantów felgi – przypadłość szczególnie często zauważalna w przypadku opon wielosezonowych (wyschnięcie pasty montażowej) lub przy nienależytej staranności przy montażu opon. Rzadko się zdarza, by wulkanizatorzy usuwali pozostałości starej pasty lub minimalne ciała obce na rancie felgi czy stopce opony.
  • niemożliwość zastosowania w przypadku kół z zamontowanymi czujnikami ciśnienia – zastosowanie płynu w takim kole powoduje jego trwałe uszkodzenie i zdecydowanie powiększa koszty naprawy

Wyłączając wymienione uszkodzenia i zakładając że w oponie jest niewielkie ciało obce zestaw naprawczy działa w ograniczonym zakresie.
Płyn uszczelniający ma ograniczone zastosowanie oraz ograniczenia polegające na dacie przydatności. Są to 2 lata od daty produkcji, na co zwraca uwagę bardzo niewielu kierowców.
Wprowadzając do opony płyn uszczelniający z pomocą kompresora nie „oblepia” on w 100% elementu, który znalazł się wewnątrz opony. Uszkodzonej w ten sposób opony nie da się napompować do prawidłowego ciśnienia. Po wprowadzeniu płynu zalecana prędkość poruszania się nie przekracza 50 km/h, co również nie jest komfortowe.
De facto jest to rozwiązanie do zastosowania w obszarze, gdzie możemy szybko znaleźć warsztat wulkanizacyjny.
I w tym miejscu pojawiają się kolejne problemy. Opona z wpompowanym płynem uszczelniającym jest praktycznie nie do naprawy. Nie ma warsztatu, który podjąłby się wyczyszczenia, usunięcia płynu z opony po jej demontażu. Związane jest to z „kleistością” płynu jego zapachem.
Ze względu na swoje właściwości chemiczne uniemożliwia on również przyklejenie łaty wewnątrz opony.
Użycie zestawu naprawczego może wiązać się z koniecznością zakupu nowej opony oraz czujnika ciśnienia, co w oczywisty sposób powoduje związane z tym duże koszty.
 Przewaga koła dojazdowego jest niezaprzeczalna, nie tylko zw względu na same koszty, ale przede wszystkim na komfort, bezpieczeństwo i czas poświęcony na jego montaż i na możliwość szybszej  kontynuacji podróży.

Pomimo wielu przewag koła dojazdowego nad innymi rodzajami radzenia sobie z uszkodzonym kołem należy pamiętać o kilku zasadach:

  • Zabronione jest użycie na pojeździe więcej niż jednego koła dojazdowego.
  • Systemy takie jak ABS, ESP, ASR mogą nie wskazywać prawidłowych wartości. Prawidłowe użycie koła dojazdowego nie powoduje ich uszkodzenia. Wskazują one błędy wynikające z zastosowania innego niż regularne koło.
  • Maksymalna prędkość, z jaką można poruszać się na kole dojazdowym to 80 km/h
  • Ze względu na organiczoną przyczepność oraz komfort jazdy (przednia oś jest skrętna) zalecane jest stosowanie koła dojazdowego na tylnej osi. Podyktowane jest to przede wszystkim względami bezpieczeństwa. Na tylnej osi zaciski hamulcowe są zazwyczaj znacznie mniejsze, co ogranicza również możliwość kontaktu felgi z nimi.

Nie ma żadnych przepisów prawa które regulowałby ilość kilometrów, którą można pokonać na kole dojazdowym. Producenci aut również nie mają w tej kwestii zaleceń.
Z naszej praktyki i doświadczenia znamy przypadki, w których klienci przejechali nawet ponad 1000 km wracając z zagranicznych wakacji.
Osobiście jednak nie polecamy pokonywania tak długich tras. Koło dojazdowe co do zasady jest rozwiązaniem zastępczym. Ze względu na to, że jest ono węższe, bardzo często ma minimalnie mniejszą średnicę – pogarsza to komfort jazdy, a przy nieprawidłowym użytkowaniu również bezpieczeństwo jazdy w przypadku długotrwałej podróży.
Zalecane jest użycie koła dojazdowego do dojazdu do warsztatu lub wulkanizacji, w których można dokonać naprawy lub wymiany opony.

Gabaryty – koło dojazdowe jest zdecydowanie mniejszym objętościowo rozwiązaniem od koła zapasowego. W dzisiejszych autach każdy centymetr powierzchni bagażnika i nie tylko jest na wagę złota. Koło dojazdowe pomaga zaoszczędzić przestrzeń użytkową bez obawy o bezpieczeństwo i komfort podróży.
Waga – jest to oczywiście powiązane z pierwszym elementem. Koło mniejsze gabarytowo jest również znacznie lżejsze i dużo bardziej komfortowe w przypadku konieczności jego wymiany.
Ma to również minimalny wpływ na zużycie paliwa.
Zastosowanie uniwersalnego bieżnika – w przypadku tradycyjnych kół samochodowych mamy niezliczoną możliwość konfiguracji bieżnika. Liczba możliwości zwiększa również sezonowość opon. Koło dojazdowe ma uniwersalny bieżnik, dzięki czemu można je zastosować bez względu na to czy auto jeździ na oponach letnich czy zimowych, ale również – a może przede wszystkim- na stronę, po której miała miejsce awaria opony.
 Prosty montaż/wymiana koła – biorąc pod uwagę mniejsze gabaryty (przede wszystkim szerokość koła) oraz wagę, koło dojazdowe jest zdecydowanie łatwiejsze w jego obsłudze/wymianie. Sama wymiana wymaga zdecydowanie mniejszego użycia siły i zmniejsza prawdopodobieństwo kontuzji.
Cena – ze względu na brak konieczności dobierania bieżnika, felgi czy często nawet czujnika, koło dojazdowe jest najczęściej rozwiązaniem  tańszym od tradycyjnego koła zapasowego.
Oszczędność miejsca w przypadku podróży zagranicznych – w dalekiej podróży, w przypadku której zwiększa się liczba bagaży mniejszy gabaryt koła dojazdowego jest bardzo ważnym czynnikiem. Proszę pamiętać że koło do awaryjnego zastosowania jest obowiązkowym elementem wyposażenia w wielu europejskich krajach. Są to min.:

  • Czechy,
  • Słowacja,
  • Rumunia,
  • Turcja,
  • Białoruś,
  • Grecja,
  • Hiszpania,
  • Serbia,
  • Bośnia i Hercegowina,
  • Macedonia Północna.

Wbrew obiegowej opinii opony typu Run Flat absolutnie nie chronią przed jej przebiciem.
Jest to technologia stosowana szczególnie w autach klasy premium, która pozwala w dużym skrócie na możliwość kontynuowania jazdy w przypadku uszkodzenia opony na linii bieżnika.
W takim przypadku możliwe jest kontynuowanie jazdy z maksymalną prędkością 80 km/h i na dystansie nie dłuższym niż 80 km.
W oponach typu Run Flat, rant opony jest znacząco wzmocniony, co zmniejsza jej ugięcie w przypadku utraty ciśnienia.
W praktyce oznacza to jazdę na „połowie” opony na krótkim odcinku.
Opony te niestety mają wiele wad i są coraz rzadziej montowane fabrycznie w nowych samochodach. Mają one dużo słabsze parametry hałasu, przyczepności i paliwochłonności od tradycyjnych opon, a ich cena jest znacząco wyższa.
Kolejną wadą zastosowania tego typu opon jest konieczność kompatybilności z felgami.
Technologie PAX oraz ZP (Zero Presure) są odpowiednikami Run flat w zależności od producenta opon.
Technologia PAX polega na zastosowaniu na linii bieżnika od wewnętrznej strony opony specjalnej wkładki z elastycznego materiału przypominającego bardzo gęsty klej, która w przypadku przebicia uszczelnia oponę przez oblepienie ciała obcego.
Jest to rozwiązanie również ograniczone do niewielkich elementów, choć jego skuteczność jest większa niż w przypadku zastosowania zestawu naprawczego.
Podstawowymi wadami tego systemu jest bardzo ograniczona gama marek (obecnie jest to Continental, Michelin, Pirelli, Bridgestone), brak możliwości kontynuowania jazdy po utracie powietrza. Choć ich parametry są znacząco lepsze niż opon typu Run Flat, to ze względu na ograniczoną gamę producentów i paletę rozmiarów ich cena również jest wyższa.

  • Maksymalne ciśnienie w kole dojazdowym nie powinno przekraczać 4,2 Bar (61 PSI).
  • Koło dojazdowe jest znacznie cieńsze, przez co objętość powietrza w nim jest również ograniczona, a w sytuacji awaryjnej musi utrzymać ten sam ciężar co koło regularne.
  • Piasta/otwór centralny – jest to otwór znajdujący się w centralnej części felgi, jego wartość mierzona jest w milimetrach. To otwór centralny odpowiada za pewne umiejscowienie koła.
  • Rozstaw śrub montażowych – jest to odległość między otworami montażowymi, które służą do przykręcania felgi do piasty samochodu (np. 5×114,3 oznacza, że felga ma 5 otworów montażowych rozmieszczonych na okręgu o średnicy 114,3 mm).
  • Niestety wbrew obiegowej opinii nie da się precyzyjnie zmierzyć rozstawu śrub za pomocą tradycyjnych (choćby bardzo precyzyjnych urządzeń jak suwmiarka) przyrządów
  • Służą do tego specjalnie dedykowane suwmiarki do rozstawów śrub samochodowych.
  • ET felgi – parametr, który określa odległość powierzchni montażowej felgi od jej geometrycznego środka.
  • Im wyższa wartość ET, tym felga jest bardziej schowana w nadkolu, a im niższa, tym bardziej wystaje na zewnątrz.
  • W przypadku koła dojazdowego nie ma on decydującego znaczenia ze względu na zdecydowanie mniejszą szerokość felgi oraz jej wyprofilowanie.
  • Szerokość opony – tak jak w tradycyjnej oponie jest to wartość wyrażona w milimetrach, określa odległość między krawędziami bieżnika opony po zamontowaniu jej na felgę i napompowaniu do zalecanego ciśnienia.
  • Profil opony – to wyrażony % stosunek wysokości ścianki bocznej opony do jej szerokości. Im niższy profil opony, tym mniejsza wysokość jej ścianki bocznej.
  • Średnica felgi – parametr, który określa jakiej wielkości obręcz koła (felgę). Wyrażony jest w calach.
  • Średnica opony – parametr, który określa jakiej wielkości opony, również wyrażony jest w calach. Poprzedza go najczęściej literka R – radialna lub D – diagonalna.